Throughout SLO
Various open habitats
(Dutch vernacular name: bruine renmier)
Nylander, W., 1846:
Fourni. 151. Huber Rech. Fourm, pl. 2, fig. 11, 12, 13. [[ queen ]] [[ worker ]] [[ male ]]. Lepelet. S: t Farg. Hym. 203, 5. Losana Form. Piem. 10.
Operaria: ferrugineo-rufa vel rufescens ciuereo-micans, parce flavido pilosula; capite supra ad maximam partem, palpis, antennarum flagellis et abdomine castaneo-atris; tborace supra saepe et pedibus fuscescentibus, his interdum femoribus vel totis pallidioribus; carina clypei distincta; squama supra subtruncata vel leviter emarginata.
Femina: ferrugineo-rufa cinereo-micans, parcissime pilosula; capite ad maximam partem, palpis antennarum flagellis et abdomine castaneo-atris; mesonoto maculis tribus longitudinalibus, una antica allaque laterali utrinque, scutello cum postscutello, mesopleuris cum mesosterno, tibiis et tarsis fuscis; squama lata, vel subcordata, vel supra truncata, tantum leviter inaequali; alis hyalinis, nervis et stigmate fuscis.
Mas: ater cinereo-micans, genitalibus et pedibus totis, exceptos coxis, testaceis, vel saepius tantum tarsis tibiisque cum femorum apicibus ejusdem coloris; oculis nudis; squama supra late concava; valvula ventrali sparse pilosa, disco fere toto subrotundatim plane impressiusculo.
Hab. inde ab Europa meridonali ad Fenniam saltem maxime borealem; in Fennia tota frequens. Nidulatur in terra, potissime arenosa, nullum vero acervum construit. Sollicitata timide aufugit latebras petens, sed periculo nimio instante diebus inprimis calidis impavide arma sua adhibet. Mares feminaeque in Fennia intra d. 20 Julii - 10 Aug. obveniunt.
[[ worker ]]. Long. circ. 2 1 / 2 lin. Simillima F. rufae, sed differt: canescentia micante corporis ditiori, palpis maxillaribus longioribus, antennarum scapo pauxillum longiori, area frontis triangulan inter radices antennarum opaca (nec ut in F. rufa polita ), oculis fere majoribus magis oblongis, squama subtriangulariter rotundata supra subtruncata, abdomine ovato minori obscuriori. Palpi maxillares prosternum paene attingentes, proportione articulorum ut in F. rufa , sed graciliores. Caput nigrofuscum, mandibulis, clypeo, genis, scapis et infra plus minus rufis. Thorax et squama saspe supra fuscis. Tibias saltem postiriores latere interiori setulis nonnullis. Abdomen segmentorum marginibus summis membranaceis obsoletissime pallescentibus; ano summo rufescente.
[[ queen ]]. Long. fere 3 1 / 2 lin. Notis in diagnosi allatis mox dignota. Clypeus partim intra aream triangularem frontis opacam recta paulum impressus. Caput nigrofuscum-, mandibulis, genis, mento et scapis plus minus rufis. Antennae graciliores quam in F. rufa [[ queen ]]. Alae hyalinae parum albescentes, nervis et stigmate fuscis. Squama subtriangulariter rotundata, supra vel margine parum inaequali vel sinuatim emarginate, ut subcordata plerumque evadat. Abdomen totum fusco-nigrum valde cinereo-micans, segmentis apice summo parum membranaceo-palleseente, ano rufescente,
[[ male ]]. Long, circiter 4 lin. notis ut supra. Simillima F. rufae [[ male ]], sed jam differt: palpis longioribus, area frontis triangulan opaca, oculis nudis et alis hyalinis nervis conspicue fuscis. Palporum labialium articulus 4: tns est duplo longior quam idem articulus in F. rufa [[ male ]]. Valvula ventralis ut in diagnosi. Squama transversim subovalis supra late concava. Tarsi cinerascenti-testacei.
B. Nigrae: colore corporis dominante nigro, piceo, vel fusco. Operarias ocellis minutis vel minutissimis. (Sp. 12 - 17).
Smith, F.:
Formica cunicularia, Latr. Hist. Nat. Fourm. 151 [[worker]].
Huber, Rech. Fourm. t. 2. f. 11, 12,13 [[male]] [[queen]] [[worker]].
Losana, Fourm. Piem. 316.
St. Farg. Hym. i. 203. 5.
Nyl. Adno. Mon. Form. 913.11; Form. Fr. et d'Alger. 64.18.
Foerst. Hym. Stud. Form. 25. 9.
Schenck, Beschr. Nass. Ameis. 40.
Smith, Brit. Form. 103. 3.
Mayr. Form. Austr. 70.15; Ungar. Ameis. 11. 15.
Formica stenoptera, Foerst . Hym. Stud. Form. 26.10.
Hab. Britain; France; Germany; Austria; Hungary; Siberia; Finland.
Förster, A.:
Latr. Fourm. 151. Hub. Rech. Fourm. pl. 2, fig. 11, 12, 13. [[ worker ]] [[queen]] [[male]]. Lep. de St. Farg. Hym. 203, 5. Losana Form. Piem. 10. Nyl. Adn. p. 913, 11.
Operaria t Ferrugineo-rufa vel rufescens, cinereo-micans, abdomine parce flavido-pilosulo; capite supra ad maximam partem, palpis, antennarum flagellis et abdomine castaneo-atris; thorace supra saepe et pedibus fuscescentibus, his interdum femoribus, vel totis pallidioribus; mandibulis rugosis haud conspicue punetatis, clypei carina distincta, foveolis lateralibus et area frontali subtilissima rugulosis, opacis; squama supra subtruncata vel leviter emarginata. Lg. 2-2 3/4 lin.
Feminat Ferrugineo-rufa, cinereo-micans, parcissime pilosula; capito ad maximam partem, palpis, antennarum flagellis et abdomine castaneo-atris; mesonoto raaculis tribus longitudinalis, una antica aliaque lateral! utrinque, scutello cum postscutello, mesopleuris cura mesosterno, tibiis et tarsis fuscis; squama lata vel subcordata, vel supra truncata, truncata leviter inaequali; alis hyalinis, nervis et stigmate fuscis. - (Nyl.) Lg. 3 1/2 lin.
Maa i Ater, cinereo-micans, genitalibus et pedibus totis, (exceptis coxis) testaceis, vel saepius tantum tarsis tibiisque cum femorum apicibus ejusdem coloris; oculis nudis; squama supra late concava; valvula ventrali sparse pilosa, disco fere toto subrotundatim plane impr'essiusculo. (Nyl) Lg. eirciter 4 lin.
Der Arbeiter dieser Art hat einen rothgefärbten Mittelleib, unterliegt aber in der Färbung desselben vielfachen Abänderungen , die so weit gehen, daß die rothe Farbe durch die braune gänzlich verdrängt wird. Der Kopf ist roth, Stirn und Scheite), der Umfang der Netzaugen und mehr oder weniger auch der Clypeus braun, die Taster und die Fühlergeißel , mit Ausnahme einiger Glieder an der Basis bräunlich . Die Mandibeln dicht längsrunzlich , nur an der Spitze mit einigen deutlichen, groben Punkten; der Clypeus und das Stirnfeld runzlig, matt, der erstre scharf gekielt, das letztre oben etwas stumpf; die Stirnrinne schwach, die Augen kahl, die Nebenaugen klein aber deutlich. Die Sculptur des Kopfes ist sehr Tein runzlig und ebenso fein und fast unmerkbar punktirt, mit feinen, anliegenden, grauen Härchen dicht bedeckt; dieselbe Beschaffenheit zeigt der Mittel- und Hinterleib. Am Kopfe finden sich nur einzelne Borstenhaare auf dem Scheitel. Der Mittelleib von Borstenhaaren gänzlich entblößt , die Grundfarbe desselben roth, der Rücken mehr oder weniger mit braunen Flecken, welche nach und nach sich ausbreiten und die rothe Färbung auf diese Weise verdrängen . An dem Hinterbrustrücken scheint der Basaltheil den abschüssigen noch an Länge zu übertreffen . Die Beine roth, mehr oder weniger zeigen die hintern Tibien auf der inneren Seite eine sehr schwache Borstenreihe, an den vordersten Tibien sind solche Borsten nur schwer zu erkennen. Die Schuppenach oben zugerundet und daselbst entweder fast abgestutzt oder leicht ausgerandet, der obere Rand oder auch die Schuppe selbst mehr oder weniger bräunlich . Die übrigen Segmente des Hinterleibs mit gelblichen, zerstreuten Borsten, welche auf der Bauchseite und dem letzten Segmente etwas gedrängter stehen und länger sind. Der Hinterrand der einzelnen Segmente etwas blaß häutig .
Das Weibchen ist durch die in der Diagnose angegebenen Merkmale leicht su erkennen. Der Clypeus ein wenig unterhalb des Stirnfeldes querüber etwas eingedrückt . Der Kopf schwarzbraun; die Mandibeln, die Wangen, das Kinn und der Fühlerschaft mehr oder weniger roth. Die Fühler schlanker als bei dem Weibchen der F. rufa . Die Flügel wasserhell, ein wenig weißlich , die Ädern und das Randmal braun. Die Schuppe fast dreiseitig zugerundet, der Rand oben entweder etwas ungleich oder buchtig ausgerandet, so daß sie dadurch meist fast herzförmig wird. Der Hinterleib ganz braunschwarz, stark grauschimmerd, die Segmente an der Spitze ein wenig blaßhäutig , das lezte Segment roth.
Das Männchen dieser Art ist dem Männchen der F. rufa sehr ähnlich , aber verschieden davon durch längere Taster, durch ein mattes, nicht glänzendes Stirnfeld, nakte Augen und wasserhelle Flügel mit deutlich braungefärbten Adern. Das 4te Glied der Lippentaster ist doppelt so lang wie dasselbe Glied bei F. rufa . Die Schuppe querüber fast eiförmig , oben breit vertieft. Die Tarsen bräunlichgelb .
Von dieser Art besitze ich aus der Nähe von Aachen und Stollberg nur die Arbeiter. Ihre Lebensweise stimmt genau mit Nyl. Aussage, welcher von derselben ganz richtig bemerkt: Nidulatur in terra, potissime arenosa, nullum vero acervum construit. Sollicitata timide aufugit latebras petens, sed periculo nimio" instante diebus inprimis calidis impavide arma sua adhibet. (V. Nyl. Adn. p. 914.) Ich finde sie hier sowohl unter Steinen wie in freier Erde, und habe auch nie die Anlage zu einem Nesterbau bei derselben bemerkt.
Smith, F.:
The Mining Ant. B. M.
Hist. Nat. Fourm. 151. St. Farg. Hist.
Nat. Ins. i. 203, 5, Formica obsoleta, Latr . Essai, 38. Formica pratensis, Oliv . Enc. Meth, vi. 504. Formica media, Ray , Hist. Ins. 69. Huber, 324, 2, f. 11, 12, 13.
Hab. - Highgate, Banks, & c.
Formica cunicularia, Latr . Fourm. 151. Nyland. Adno. Mon. Form. Boreal. 913, 11. Foerster, Hym. Stud. Form. 26,9.
Female (length 4 lines). Antennae, face below them, the mandibles, thorax, legs and scale of the abdomen bright ferruginous; the disk of the thorax of a dark red-brown, or with three or four spots of that colour; the antennae are darker towards their apex the scale is very slightly notched; abdomen of an ashy black; at the base and beneath having a ferruginous tinge: the wings are hyaline, but slightly smoky towards their base; the nervures, are testaceous, the stigma brown.
Worker (length 2 - 23 / 4 lines). This sex is similarly coloured to the female, but altogether duller; and the thorax is more elongate and narrowed towards the metathorax; the abdominal scale is not notched, and the legs more elongate than in the female.
Male (length 4 lines). Black; the legs and tip of the abdomen of a pale reddish yellow; the scale is quadrate and deeply notched above; the wings hyaline, but smoky towards their base, the nervures testaceous, the stigma brown: abdomen elongate, about the same width as the thorax, and having a bright silky gloss. (All the sexes taken from the same nest.)
Note. - The male closely resembles that of Formica fusca , but distinguished by having the externo-medial nervure continued to the base of the wing; in fusca it becomes obsolete.